Nên làm mẹ ở đâu? Mỹ vs Phần Lan

Karey là một nghiên cứu sinh ngành xã hội học đến thăm Phần Lan từ Pensylvania của Mỹ. Mục đích của chuyến đi này là để phỏng vấn các mẹ ở Phần Lan về chế độ nghỉ đẻ sau khi sinh có ảnh hưởng như thế nào tới khả năng thành công của họ. Ở bên Mỹ Karey cũng phỏng vấn khoảng 20 bà mẹ Mỹ để so sánh. Thấy cô post thông tin trên trang Fb của cha mẹ người nước ngoài ở Helsinki nên mình liên lạc để tham gia phỏng vấn. Một phần để giúp Karey, một phần nữa là muốn biết xem nghiên cứu sinh bên Mỹ họ như thế nào và muốn nghe chuyện về nước Mỹ 🙂

Mình và Karey có hẹn nhau ở một shop bán đồ secondhand cho trẻ em do một mẹ Việt Nam mới mở ở đây nhưng trời mưa quá nên mình đành mời Karey tới nhà nói chuyện vì không thể mang con đi mưa được. Cũng may Karey có thuê xe để đi lại ở đây nên di chuyển dù trời mưa với cô cũng không có vấn đề gì. Lúc chưa gặp có suy nghĩ không biết mẹ Mỹ sẽ thế nào nên cũng có phần hồi hộp. Lúc gặp nhau ở dưới chân nhà khi Karey tiến lại gần và chào mình thì quên luôn. Lại có cảm giác khá gần gũi và tiếng Anh dễ nghe nữa. Không như hồi mình đi Hàn nói chuyện với mấy bạn Mỹ đến từ California. Không khí thoải mái nên cũng dễ nói chuyện.

Phỏng vấn chỉ xoay quanh những câu hỏi liên quan tới chính sách nghỉ đẻ, thuận lợi và khó khăn đồng thời có hỏi về những người đứng đầu trong tổ chức hay công ty ở Phần Lan họ có thái độ như thế nào khi mình nghỉ đẻ. Câu trả lời mình như dưới đây.

Ở Phần Lan bạn được nghỉ đẻ và được trả lương 50 ngày trước khi sinh. Muộn nhất là 30 ngày trước khi sinh là mẹ phải ở nhà đợi không được đi làm hay đi học gì nữa. Lương thì dựa trên thu nhập 6 tháng trước khi sinh. Nếu là sinh viên thì nhận mức tối thiểu là tầm 600€/tháng. 4 tháng đầu lương gần bằng lương đi làm, 6 tháng sau thì thấp hơn nhưng cũng khoảng 70%. Sau 10 tháng (khi mà e bé được 9 tháng tuổi) thì mẹ có quyền lựa chọn xem đi làm hay ở nhà. Mẹ cũng có quyền làm việc bán thời gian và nhận trợ cấp nuôi con. Số tiền trợ cấp thì tuỳ thuộc vào thu nhập gia đình. Tối đa chắc được khoảng 600€. Nếu gia đình thu nhập cao thì mẹ chỉ được nhận tầm 370€. Kela sẽ trả tối đa là 3 năm. Các công ty cũng không được quyền sa thải mẹ trong vòng 3 năm. Ngoài ra nếu 3 năm sinh 2 con, thì lúc nghỉ chăm bé thứ 2, tiền được nhận sẽ ngang bằng với lúc sinh bé thứ nhất bất kể mẹ có ở nhà cả một thời gian dài trước đó không đi làm. Nếu đi làm lương cao hơn thì sẽ được trả tiền cao hơn :).

Một lợi ích khác là trong vòng 10 tháng đầu, nếu bố muốn ở nhà trông con, thì bố có thể xin nghỉ ở nhà nhận lương và mẹ đi làm. Hai người có thể thay phiên nhau như vậy. Lúc em bé mới sinh thì bố được nghỉ 18 ngày. Số ngày này có thể để dành để dùng dần cho đến khi bé 2 tuổi. Gia đình nào nếu neo người quá hoặc em bé khó tính quấy đêm nhiều thì có thể xin trợ giúp từ thành phố. Họ sẽ cử người đến để giúp trông bé 2-3h từ một đến hai lần một tuần miễn phí. Mục đích của dịch vụ này là tạo cơ hội cho bố mẹ có thể nghỉ ngơi một chút, đi ra ngoài cắt tóc gội đầu hay đơn giản chỉ để ngủ.

Khi bé đi nhà trẻ, số tiền mỗi gia đình phải đóng từ thuộc vào thu nhập, nhưng tối đa sẽ là 290 euros kể cả đi học công hay tư. Chi phí cho một bé vào tầm 1000€/tháng sẽ được thành phố trả chủ yếu. Từ khi bé sinh ra, mỗi tháng sẽ được nhận 100€ cho đến năm 17 tuổi.

Với chính sách ưu đãi cho gia đình như vậy, ở đây người ta thường ở nhà chăm con rất lâu. Bạn cũng sẽ thấy nhiều ông bố nghỉ ở nhà để chăm con cho vợ đi làm. Vì nghỉ đẻ là quyền lợi nên mình cũng thấy giáo sư không có hỏi han gì cả. Chỉ khi nào đi học lại thì báo thôi, không thấy nhiều áp lực phải đi làm lại lắm. Chủ yếu là mình muốn đi để học cho xong và cũng để cho con đi trẻ cho chơi với các bạn. Ở nhà chỉ có mẹ không nhiều khi cũng hơi buồn. Cho con đi trẻ sớm cũng thương, nhưng được cái giáo viên nhà trẻ công ở Phần Lan được đào tạo rất tốt và tâm huyết với việc giáo dục con trẻ nên mình cũng yên tâm.

Đến lượt mình hỏi Karey. Cô nói với mình là bên Mỹ nghỉ đẻ được 6 tuần, không được trả lương và cũng có rất ít công ty trả. Nên nhiều khi 4 tuần là các mẹ đã phải đi làm lại và bị áp lực phải đi làm lại. Đứa trẻ phải đi day care từ một tháng tuổi :(. Số tiền cho đi nhà trẻ 4 ngày/tuần của con gái cô là 250 usd/tuần. Ngày thứ 6 bé ở nhà với bà. Như vậy một tháng tiền gửi trẻ là 1000 usd bằng với tiền trả nợ ngân hàng mua nhà. Chưa hết bên Mỹ sinh con đã có bảo hiểm mà vân nhà phải trả 10000 usd :(( mắc vậy bảo sao tỉ lệ sinh con giảm thấp kỷ lục.

Cuối buổi mình có hỏi Karey về chuyện học tiến sỹ. Cô nói học tiến sỹ này là chương trình 3 năm vừa học vừa làm. Mỗi năm học mất 13000 usd cô phải tự trả. Mình bảo ở bên này mình học theo học bổng trong vòng 4 năm hoặc được trả lương để làm nghiên cứu sinh. Karey có vẻ sốc. Cô nói với mình ở bên Mỹ học PhD để có lương cao hơn và địa vị cao hơn trong xã hội. Mình nói với Karey ở Phần Lan học tiến sỹ xong lương thấp hơn đi làm công ty. Nhiều khi đi xin việc ngoài công ty người ta còn ái ngại. Học bỏ giữa chừng cũng bị đe bỉu sao mày ở trong nghiên cứu lâu thế. Nói chung thích thì học thôi, chứ tương lai mông lung ghê lắm.

Mình chưa qua Mỹ bao giờ mà từ hồi Trump lên làm tổng thống lại muốn qua cho biết. Có điều nghe mấy con số thiên văn về tiền cho con đi trẻ và bảo hiểm y tế thì hơi bị chùn bước. Tất nhiên mình cũng nghe nói lương bên Mỹ có thể với một số ngành cao hơn bên này rất nhiều nhưng thật sự cái khoản lo về y tế sức khỏe giáo dục thì mình chọn Phần Lan thôi, ít nhất là lúc mấy đứa nhà mình còn bé thế này 🙂

Facebook Comments

Leave a Reply